Καταπάτηση

 

"Η Iστορία είναι ένας εφιάλτης από τον οποίο προσπαθώ να ξυπνήσω" (Τζέημς Τζόυς)

Ο χρόνος που καλύπτει η Καταπάτηση αρχίζει περίπου από κει που τελειώνει η Μεγάλη Πλατεία και τελειώνει κάπου στα μέσα της δεκαετίας του '80. Εδώ, συμπλέκονται αριστοτεχνικά τρία επίπεδα αφήγησης:

Α. Η κεντρική τριτοπρόσωπη, που χωρίζεται σε δέκα διακριτά κεφάλαια. Μας αφηγείται μέρες από τη ζωή του κεντρικού ήρωα, του δημοσιογράφου Δημήτρη. Αφήγηση ελλειπτική, συνειρμική, που ανατρέπει τη χρονική αλληλουχία των γεγονότων και η οποία, αν και τριτοπρόσωπη, είναι στη ουσία ένας εσωτερικός μονόλογος.

Β. Σε αυτά τα 10 κεφάλαια, με πλάγια στοιχεία, παρεμβάλλονται στιγμιότυπα μας ατέρμονης δίκης για ένα χωράφι του Δημήτρη, που του έχει καταπατήσει ένας παλιός αντάρτης.

Γ. Εννέα κεφάλαια, που κάθε φορά διαδέχονται εκείνα της κεντρικής αφήγησης με τίτλο, "Οι νεότεροι κλώνοι". Πρωτοπρόσωπη, παραδοσιακή, όπου και αναφέρονται τα περιστατικά που σχετίζονται με την αυτοκτονία της αδελφής του, Αντιγόνης, στα 1951.

Ο Μπακόλας, μετά την αριστουργηματική Μεγάλη Πλατεία, γράφει ένα γοητευτικό, ωραίο μυθιστόρημα χρησιμοποιώντας για μια ακόμη φορά νέους τρόπους αφήγησης. Κι εδώ, η κληρονομιά του παρελθόντος συντρίβει τους ήρωες. Το βάρος της ιστορίας, ακόμη κι όταν αυτή έχει φύγει από το προσκήνιο, είναι ασήκωτο. Τα τραγικά γεγονότα του παρελθόντος: οι πόλεμοι, η Κατοχή, ο Εμφύλιος, στοιχειώνουν τους ήρωες και έχουν καταπατήσει το παρόν τους προδικάζοντας ακόμη και το μέλλον τους. Όλες οι προσπάθειες του Δημήτρη να διεκδικήσει την τωρινή ζωή του από το παρελθόν της, αποβαίνουν μάταιες, όπως μάταιες και οι συνεχείς δίκες για το χωράφι που του έχουν καταπατήσει.