Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Αφορισμοί. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Αφορισμοί. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τρίτη 28 Απριλίου 2020

Δημοκρίτου Γνώμαι


Η εικόνα ίσως περιέχει: κούπα καφέ

Δημοκρίτου Γνώμαι σε μετάφραση Δανιήλ Ιακώβ, εκδόσεις Στιγμή από τη περίφημη σειρά των Στοχασμών.
"Ο κόσμος σκηνή θεάτρου, ο βίος παροδικός. Ήλθες, είδες, απήλθες".
(Ο κόσμος σκηνή, ο βίος πάροδος. Ήλθες, είδες, απήλθες)
"Μην είσαι πρόθυμος να μάθεις τα πάντα, γιατί υπάρχει ο φόβος να μείνεις παντελώς αμαθής".
"Συνετός είναι όχι όποιος λυπάται για ό,τι δεν έχει, αλλά όποιος χαίρεται για ό,τι έχει".
"Ευτυχισμένιος δεν είναι ο πλούσιος αλλά αυτός που τον πλούτο δεν έχει ανάγκη"
(Ουχ ο πλουτών αλλ' ο μη χρήζων πλούτου μακάριος)
Να επισημάνω επίσης ότι η εισαγωγή (50 περίπου σελίδων) του Ιακώβ διαβάζεται με περισσότερο ενδιαφέρον και από τις Γνώμες του Δημόκριτου...

Μαίτερλινκ

Δεν υπάρχει διαθέσιμη περιγραφή για τη φωτογραφία.



Αλκυονίδες μέρες και Μωρίς Μαίτερλινκ από τη σειρά Στοχασμοί των εκδόσεων Στιγμή σε μετάφραση Χαράς Μπακονικόλα.
"Πόσοι άνθρωποι αρχίζουν να ζουν μόνο μετά τον θάνατό τους! Και πόσοι άλλοι είναι ήδη νεκροί πριν αρχίσουν να ζουν!"
"Όταν μιλάμε για τον εαυτό μας στον ενικό, όταν λέμε "εγώ", γελιόμαστε. Χωρίς να το ξέρουμε, είμαστε πάντοτε πολλοί".
"Χρειάζεται να μάθει κανείς να είναι ευτυχισμένος, όπως χρειάζεται να μάθει να πεθαίνει"
"Δεν είμαστε παρά ό,τι αναζητούμε. Και δεν αναζητούμε άλλο απ' αυτό που είμαστε".
"Από τη στιγμή που δεν προσβλέπουμε πλέον στο μέλλον, είμαστε ήδη νεκροί. Τότε κοιτάζουμε το παρελθόν, για να πεισθούμε ότι ζήσαμε".
"Τίποτε δεν είναι θλιβερότερο από το γήρας των νεκρών. Υπάρχουν νεκροί που σβήνουν αργά μέσα στην ανάμνησή μας, άλλοι που βρίσκονται εκεί άρρωστοι και άλλοι που πεθαίνουν εκεί μέσα αιφνίδια".
"Ζούμε μέσα στην ανάμνηση των άλλων, και οι άλλοι δεν ζουν παρά μόνο μέσα στην ανάμνησή μας, δηλαδή ένα μεγάλο μέρος της ζωής εκτυλίσσεται ανάμεσα σε φαντάσματα. Όταν τους συναντάμε μετά από μερικά χρόνια, αναγνωρίζουμε και αναγνωρίζουν μόνο εκείνο που δεν υπάρχει πια. Είναι ήδη όμοιοι με τους νεκρούς..."

Έμπνερ-Έσενμπαχ

Η εικόνα ίσως περιέχει: λουλούδι




Μαρί φον Έμπνερ-Έσενμπαχ (1830-1916)
"Ένας αφορισμός είναι ο τελευταίος κρίκος μιας μακράς αλυσίδας στοχασμών"
"Οι άνθρωποι που κυνηγούν περισσότερα πλούτη χωρίς ποτέ να βρουν καιρό για να τα απολαύσουν, είναι σαν τους πεινασμένους, που διαρκώς μαγειρεύουν χωρίς ποτέ να κάθονται στο τραπέζι για να φάνε"
"Οι συγγραφείς που πέφτουν θύματα λογοκλοπής δεν θα έπρεπε να παραπονιούνται αλλά, αντίθετα, να χαίρονται. Εκεί όπου δεν υπάρχουν καταπατητές, το δάσος δεν έχει καμία αξία"
"Ο μεγαλύτερος εχθρός του νόμου είναι το προνόμιο"
"Το άθροισμα των γνώσεών μας αποτελείται από αυτά που μάθαμε και από αυτά που λησμονήσαμε"
"Υποτιμούμε αυτό που έχουμε και υπερτιμούμε αυτό που είμαστε"
"Τίποτε δεν είσαι, απολύτως τίποτε δίχως τους άλλους. Και ο πιο πικρόχολος μισάνθρωπος χρειάζεται τους ανθρώπους, έστω και για να τους περιφρονεί"
"Μαθαίνεις τι σημαίνει η λέξη σου από την αντήχησή της"
"Δεν υπάρχει θαύμα για όποιον δεν μπορεί να θαυμάσει"
"Να μη μιλάει κανείς για την τέχνη να είναι ευτυχισμένος αλλά για την τέχνη να νιώθει ευτυχισμένος"
"Να είσαι σύγχρονος σημαίνει να παύεις διαρκώς να είσαι σύγχρονος"
(Εκδ. Στιγμή σε μετάφραση Σπύρου Δοντά)

Παρασκευή 16 Αυγούστου 2019

Αναστοχασμοί και σχόλια




Ο Γκαίτε συνήθιζε να λέει πως "όλα τα σημαντικά πράγματα οι άνθρωποι τα έχουν στοχαστεί. Αυτό που πρέπει κανείς μόνο να προσπαθήσει είναι να τα στοχαστεί πάλι από την αρχή".
Συνήθως τα κυριακάτικα πρωινά είναι αφιερωμένα στην ποίηση και θα τολμούσα να τα αποκαλέσω "ποιητικά". Το σημερινό όμως είναι αφιερωμένο στον στοχασμό ή μάλλον... στον αναστοχασμό, παρέα με το θαυμάσιο βιβλιαράκι του Σπύρου Τσακνιά. Βέβαια το πρωινό κατάφερε να γίνει αναστοχαστικό αφού διέφυγε τον κίνδυνο να γίνει... μουσειακό, καθώς, για μια ακόμη φορά, η Χρυσάνθη επέμενε να πάμε σε κάποιο μουσείο.
Ας ξαναγυρίσουμε στον Τσακνιά και στους αγαπημένους Αναστοχασμούς του:
"Ανεβαίνουμε, ανεβαίνουμε, κι όταν φθάσουμε στην κορυφή, ατενίζουμε μιαν άβυσσο", γράφει ο Πόρτσια. Πολλοί θα ήταν διατεθειμένοι και να πέσουν ακόμη στην άβυσσο, αρκεί να φθάσουν στην κορυφή.
"'Ολοι διαθέτουμε αρκετή δύναμη", λέει ο Λαροσφουκώ, "για να αντέχουμε τα βάσανα των άλλων". Εξυπακούεται, φυσικά, πως είμαστε αρκετά αδύναμοι για να αντέξουμε την επιτυχία ή την ευτυχία τους.
"Δυστυχώς η αλήθεια δεν είναι πάντοτε αληθοφανής". λέει ένας ήρωας του Μαλέρμπα. Δυστυχώς ούτε το ψεύδος είναι πάντοτε ψευδοφανές.

Πέμπτη 15 Αυγούστου 2019

Χαρακτήρες του Λα Μπρυγιέρ

Λα Μπρυγιέρ: Από τους "Χαρακτήρες". Από την υπέροχη σειρά των Στοχασμών των εκδόσεων Στιγμή (εισαγωγή και μετάφραση Ελένης Ζωγραφίδου)




"Όλα έχουν ειπωθεί, κι εμείς ερχόμαστε πολύ αργά, αφού οι άνθρωποι ζουν και σκέφτονται εδώ και περισσότερο από επτά χιλιάδες χρόνια. Από τα ήθη και τη συμπεριφορά του ανθρώπου, το πιο καλό και το πιο ωραίο το 'χουν ήδη διαλέξει. Το μόνο που μένει σε μας είναι να μαζεύουμε ό,τι έχει ξεμείνει από τους αρχαίους και τους ικανότερους από τους συγχρόνους".

"Η δόξα ή η αξία ορισμένων ανθρώπων έγκειται στο ότι γράφουν καλά, και κάποιων άλλων στο ότι δεν γράφουν καθόλου".

Κάρλ Κράους: Αφορισμοί

Καρλ Κράους (1874-1936). Αφορισμοί σε μετάφραση Σπύρου Δοντά από τις εκδόσεις Στιγμή.


"Σε ένα κούφιο κεφάλι χωρά πολλή γνώση"
"Στην τέχνη μπορεί να 'ναι δύσκολο να ξεχωρίσεις τη γνησιότητα από την απάτη. Την απάτη μόλις που την αναγνωρίζει κανείς επειδή υπερβάλλει σε γνησιότητα. Τη γνησιότητα επειδή δεν παρασύρει το κοινό της"
"Επιστήμη είναι η ανάλυση του φάσματος. Τέχνη είναι η σύνθεση του φωτός"
"Ό,τι χωνεύουν οι δάσκαλοι, τρώνε οι μαθητές"
"Ο εθνικισμός είναι η αγάπη που με συνδέει με τους ηλιθίους του τόπου μου, αυτούς που προσβάλλουν τα ήθη μου και διαφθείρουν τη γλώσσα μου".

Σάββατο 6 Αυγούστου 2011

Michel de Montaigne (1533-1592)





Εγώ που περηφανεύομαι πως αγκαλιάζω τόσο ενδελεχώς και τόσο αποφασιστικά τις ηδονές της ζωής, όταν τις κοιτάξω με τόση λεπτολογία, σχεδόν δε βρίσκω μέσα τους άλλο από αέρα. Και τι έγινε; Τότε και εμείς δεν είμαστε άλλο από αέρας. Και ο αέρας (φρονιμότερος απ' ότι εμείς) αρέσκεται να θροΐζει και να πηγαινοέρχεται και αρκείται στον δικό του ρόλο, δίχως να επιθυμεί τη σταθερότητα και τη στερεότητα, ιδιότητες που δεν του ανήκουν.









Σημειώσεις: Ο πίνακας είναι του Ματίς με τίτλο: Luxe, calme et volupté (1905) - Χλιδή, γαλήνη και ηδονή: (πρόκειται για αναφορά σε στίχο του Μπωντλαίρ από το ποίημά του: "Πρόσκληση σε ταξίδι"). Το απόσπασμα περιέχεται στον τρίτο τόμο των εξαιρετικών Δοκιμίων του Μονταίνι, εκδ. Εστίας σε μετάφραση του Φ. Δρακονταϊδή. Όσο για τον τίτλο του έργου του Ματίς θα έλεγα ότι ταιριάζει γάντι στις εικοσαήμερες διακοπές μου στη Σκόπελο...

Δευτέρα 8 Νοεμβρίου 2010

Ριβαρόλ (1753-1801)




5
Ο χρόνος είναι η όχθη του πνεύματος. Τα πάντα περνούν μπροστά του, όμως εμείς πιστεύουμε ότι περνάει εκείνος.



141
Το χειρότερο δυστύχημα που μπορεί να συμβεί στα άτομα, όπως και στους λαούς, είναι να θυμούνται έντονα τι ήσαν κάποτε και τι δεν μπορούν πια να είναι... Ο χρόνος είναι σαν το ποτάμι, δεν γυρίζει στην πηγή του.



39
Τα οράματα έχουν αλάθευτο ένστικτο: εμφανίζονται μονάχα σε όσους δεν μπορούν παρά να τα πιστέψουν.



72
Θα 'πρεπε να περιβάλει κανείς την τέχνη του στίχου με όσο το δυνατόν περισσότερα οχυρά και εμπόδια, για να μπορούν να τα περάσουν μονάχα όσοι έχουν φτερά.



212
Τα ίδια εκείνα μέσα, που κάνουν κάποιον ικανό να δημιουργήσει περιουσία, τον εμποδίζουν και να την απολαύσει.





Σημειώσεις: Ο πίνακας είναι του Τζόρτζιο ντε Κίρικο. Οι αφορισμοί του Ριβαρόλ προέρχονται από την εξαιρετική σειρά των Στοχασμών των εκδόσεων Στιγμή, σε μετάφραση του Παναγιώτη Κονδύλη.

Τετάρτη 19 Μαΐου 2010

Χανς Κούντσους (1901-1977) - 3

64
"Γνώθι σαυτόν". Ωραία.
Και μετά πώς θ' αντέξουμε τον εαυτό μας;


160
Η κόλαση είναι ο τόπος όπου
ο καθένας ξέρει για τον άλλο τι είναι.


195
Οι άνθρωποι δεν ξεχωρίζουν
τόσο απ' τους θεούς που λατρεύουν
όσο απ' τους ημίθεους που προσκυνούν.



251
Εάν, όπως είπε κάποτε ο Χάιζενμπερκ,
για διαρκώς περισσότερα
γνωρίζουμε διαρκώς λιγότερα,
χτίζουμε αναπότρεπτα έναν κόσμο
σαν ένα asylum ignorantiae.


253
Απ' τη μεγαλοφυΐα
διδασκόμαστε την ερώτηση,
απ' το ταλέντο την απάντηση.


277
Οι αλήθειες είναι οδοδείκτες, όχι πανδοχεία.







Σημείωση: Το εικαστικό θέμα είναι της Ευαγγελίας Πίτσου (άτιτλο) και οι αφορισμοί από τις εκδόσεις Στιγμή σε μετάφραση Νίκου Δοντά.

Κυριακή 16 Μαΐου 2010

Χανς Κούντσους (1901-1977) - 2




53
Δεν είναι τόσο άσχημα
στον λαβύρινθο δίχως μίτο,
όσο μ' έναν μίτο
δίχως λαβύρινθο.


52
Μεταξύ δύο αφορισμών
κουλουριάζεται,σαν ένα λιωμένο σκουλήκι,
ένα χαμένο νόημα.


51
Ο τέλειος λαβύρινθος δεν έχει
ούτε έξοδο ούτε είσοδο.
Είναι γύρω μας, όπως η θάλασσα στο ψάρι.


91
Αν άξαφνα οι πέτρες και τα νερά,
τα φυτά και τα δέντρα,
κι όλα τα ζώα
μιλούσαν για μας στη γλώσσα μας,
θα χωνόμασταν όλοι απ' την ντροπή
μέσα στη γη.
Ζούμε απ' τη σιωπή της φύσης
που βασανίζουμε.


150
Η άσκοπη περιπλάνηση
είναι δείγμα πολιτισμού.
Ότι ο συντομότερος δρόμος
είναι και ο αποτελεσματικότερος
ανήκει στη γεωμετρία της βάρβαρης ζωής.
(Ο Χέγκελ είπε κάποτε
πως η οδός του πνεύματος είναι η πάροδος).





Σημείωση: Οι αφορισμοί του Γερμανού Χανς Κούντσους προέρχονται από τη σειρά "Στοχασμοί" των εκδόσεων Στιγμή σε μετάφραση Σπύρου Δοντά. Οι 300 αφορισμοί που περιέχονται εκδόθηκαν μεταθανάτια, το 2002, με τίτλο "Η σκέψη μονάχη". Το εικαστικό θέμα είναι του Κώστα Τσόκλη.

Παρασκευή 14 Μαΐου 2010

Χανς Κούντσους (1901-1977) - 1




44
Κάθε πρωινό είναι το τέλος μιας νύχτας.



19
Αξιοζήλευτη νιότη:
έχει ακόμα μπροστά της
μακρύ παρελθόν.



20
"Γερνώ" σημαίνει
ζω τους ανθρώπους σαν φαντάσματα
και την πραγματικότητα σαν φαντασμαγορία.



33
"Εν αρχή ήν ο λόγος".
Πιθανώς.
Στο τέλος, ασφαλώς, η σιωπή.



229
Ο χειρότερος θάνατος:
αυτός που φθάνει πολύ αργά.






Σημειώσεις: Οι αφορισμοί του Γερμανού Χανς Κούντσους προέρχονται από τη σειρά "Στοχασμοί" των εκδόσεων Στιγμή, σε μετάφραση Σπύρου Δοντά. Η συλλογή 300 αφορισμών με τίτλο: Η σκέψη μονάχη, εκδόθηκε μεταθανάτια το 2002. Το εικαστικό θέμα είναι του Κλωντ Μονέ (L' Impression, soleil levant - 1873), ο πίνακας που έδωσε το όνομά του στο κίνημα του ιμπρεσιονισμού.

Παρασκευή 6 Νοεμβρίου 2009

Σενέκας




"Δείξε μου τον άνθρωπο που ξέρει να αποδίδει στο χρόνο την αξία του, να εκτιμά την κάθε ημέρα, να αντιλαμβάνεται ότι πεθαίνει κάθε στιγμή. Απατώμεθα όταν νομίζουμε ότι ο θάνατος βρίσκεται μπροστά μας. Το μεγαλύτερο μέρος του ήδη παρήλθε. Ό,τι ανήκει στο παρελθόν βρίσκεται στα χέρια του θανάτου.
Κάμε λοιπόν, αγαπητέ μου Λουκίλιε, καθώς γράφεις: γίνε κύριος όλων των ωρών σου. Θα εξαρτάσαι λιγότερο από το αύριο, αν γίνεις κύριος του σήμερα. Όσο αναβάλουμε, η ζωή μας φεύγει. Τίποτε, Λουκίλιέ μου, δεν μας ανήκει. Μόνον ο χρόνος είναι δικός μας. Αυτό είναι το μόνο φευγαλέο και τυχαίο αγαθό που μας χάρισε η φύση. Κι όμως, ο οποιοσδήποτε τρίτος μπορεί να μας το ξοδεύει.
Κοίτα πόσο μωροί είναι οι άνθρωποι: θεωρούν ως μεγάλη εξυπηρέτηση τις πλέον ελάχιστες και ευτελείς υπηρεσίες, τις μη αναγκαίες, και νιώθουν υποχρεωμένοι. Αλλά κανείς δεν νιώθει υπόχρεος για τον χρόνο που του χαρίζουμε, ενώ αυτό είναι το μόνο αγαθό που δεν μπορεί να ανταποδώσει ακόμη κι ο πιο ευγνώμων άνθρωπος".

Από τις "Επιστολές στον Λουκίλιο" (Seneca Lucius Annaeus).



Σημείωση: Ο πίνακας είναι του Φλαμανδού ζωγράφου Philippe de Champaigne (1602-1674).

Τετάρτη 14 Οκτωβρίου 2009

Λίχτενμπεργκ (1742-1799) - 2





145

Του άρεσαν το πιπέρι και οι σπασμένες γραμμές.


252
Η θρησκεία: Μια υπόθεση της Κυριακής.



68
Διόλου δεν πιστεύω ότι θα μπορέσει κάποτε ν' αποδειχτεί πως είμαστε δημιούργημα ενός ύψιστου Όντος και δεν μας σκάρωσε μάλλον κάποιο ον ατελέστατο για να περάσει την ώρα του.


141
Δεν σταμάτησαν οι χρησμοί να μιλάνε, μάλλον οι άνθρωποι έπαψαν να τους ακούν.


287
Αριστούργημα της δημιουργίας είναι ο άνθρωπος και μόνο για τον λόγο ότι παρ' όλον τον αιτιώδη καθορισμό των πράξεών του πιστεύει ότι ενεργεί ως ελεύθερο ον.


334
Θεωρία πτυχώσεων πάνω σ' ένα μαξιλάρι.









Σημείωση: Οι αφορισμοί προέρχονται από δυο εξαιρετικές εκδόσεις της "Στιγμής": "Πιπέρι και σπασμένες γραμμές" σε παρουσίαση και μετάφραση Ε.Χ. Γονατά και "Επιλογή από τα Sudelbuecher", εισαγωγή και μετάφραση Π. Κονδύλη. Ο πίνακας είναι του Βασίλι Καντίνσκι (Σύνθεση VIII).

Σάββατο 26 Σεπτεμβρίου 2009

Λίχτενμπεργκ (1742-1799) - 1





263
Το δωμάτιο ήταν ολότελα αδειανό, μόνο μια μικρή ηλιαχτίδα κειτόταν στο πάτωμα.

30
Ολόκληρη μέρα μπορεί να λιάζεται σε μια και μόνη ζεστή σκέψη.


165
Κάθε πράγμα έχει τις καθημερινές και τις κυριακάτικες πλευρές του.


148
Το έχω παρατηρήσει ευκρινέστατα: άλλη γνώμη έχω όταν είμαι ξαπλωμένος κι άλλη όταν στέκομαι ορθός. Προ παντός όταν έχω φάει λίγο και είμαι κουρασμένος.


13
Η έπαρση του ανθρώπου είναι περίεργο πράγμα, δεν μπορείς να την κουκουλώσεις μια και καλή. Δεν προλαβαίνεις να βουλώσεις την τρύπα Α σου βγαίνει από την τρύπα Β, βάζεις εκεί το δάχτυλο κι αυτή πετάγεται από την τρύπα Γ κ.ο.κ.


35
Να ξεχερσώνεις τον χρόνο.






Σημειώσεις: Η επιλογή των αφορισμών έγινε από δύο εξαιρετικές εκδόσεις της "Στιγμής": "Πιπέρι και σπασμένες γραμμές" σε παρουσίαση και μετάφραση Ε.Χ.Γονατά και "Λίχτενμπεργκ επιλογή από τα Sudelbuecher" με εισαγωγή και μετάφραση Παναγιώτη Κονδύλη. Ο πίνακας είναι του Δανού ζωγράφου Vilhelm Hammershoi (1864-1916) με τίτλο "Κόκκοι σκόνης που χορεύουν σε μια ηλιαχτίδα".

Τετάρτη 20 Μαΐου 2009

Σαμσών Ρακάς




1
δεν υπάρχει επιστήμη. δεν υπάρχει ψυχολογία, φυσική, κοινωνιολογία, γεωλογία και φιλοσοφία. υπάρχει μόνο το σύμπλεγμά τους που δε μπορούμε ακόμη να αντιληφθούμε εξαιτίας αυτών.


2
το κριτήριο δεν είναι η ποιότητα της ιδέας εκείνου που την εκφέρει ούτε πώς τη προβάλλει, αλλά κατά πόσο ο ίδιος είναι ικανός να τη προοδεύσει και να σωπάσει.


3

μεγαλύτερης σημασίας είναι αυτά που κρύβεις παρά αυτά που προβάλλεις, είτε πρόκειται για τις ειδήσεις είτε για σένα.


4

η χαρά για να λειτουργήσει χρειάζεται τουλάχιστον άλλον έναν άνθρωπο, η τραγωδία βολεύεται και με έναν.








5
η υπέρτατη ευτυχία ισοδυναμεί με τον πληθυντικό φόβο της απώλειάς της. η στιγμή της απόκτησης περιέχει μέσα της και το αντίθετό της: το φόβο της στέρησης αυτών που αποκτούνται. κι η πεμπτουσία του φόβου κορυφώνεται στην έννοια του θανάτου που στοιχειώνει τον κατέχοντα. στο καπιταλιστικό πλαίσιο, ο ευτυχής είναι τελικά ο τρομοκρατημένος.


6
η κοινωνική απελευθέρωση θα εκκινήσει τη στιγμή όπου οι επαναστάσεις θα πάψουν να γεννούν ήρωες.


7
το πρόβλημα δεν είναι πως υποπίπτουμε σε αμαρτίες. το λάθος είναι πως τις ορίζουμε ως τέτοιες.


8
η ιστορία όταν επιστρέφει επαναλαμβάνεται ως φάρσα μας λέει ο Μαρξ. ποιος όμως έχει όρεξη για αστεία;






9
η ποίηση πρέπει να ντρέπεται που γράφεται...



10
η ποίηση είναι να μη πιστεύεις
σε ηλικίες και θεσμούς,
σε χρόνια και σε ορισμούς,
στο ψέμα και σε μένα.



11
Πνιγμένοι στα αρώματα της εποχής
ξεχάσαμε τη μυρωδιά τ' ανθρώπου.



12
όλα ξεκινούν από τη θάλασσα










Σημειώσεις: Τους "αφορισμούς" τους επέλεξα από τα ιστολόγια του Ρακά: "το πορτατίφ" και "ανάσκελα". Οι πίνακες είναι με τη σειρά : W. de Kooning (excavation), F. Bacon (αυτοπροσωπογραφία) και M. Rothko: Red, Orange, Tan and Purple και Untitled (Blue divided by blue).

Δευτέρα 30 Μαρτίου 2009

Φραντς Κάφκα (1883 - 1924)




20
Λεοπαρδάλεις εισβάλλουν στο ναό, και πίνουνε τον αγιασμό. Ξανά και ξανά και ξανά αυτό. Τόσο που στο τέλος το έχεις κατά νου από πριν, και μέρος της τελετής το κάνεις.

16
Ένα κλουβί βγήκε νά 'βρει ένα πουλί.

24
Καλοτυχία να καταλάβεις ότι το έδαφος όπου πατάς δεν γίνεται μεγαλύτερο να είναι απ' όσο τα δύο πόδια σου καλύπτουν.

43
Στην αυλή ακόμα παίζουν τα λαγωνικά, αλλά η λεία τους δεν θα γλιτώσει, όσο γοργά κι αν τρέχει ήδη μέσα στο δάσος.

47
Τους είπαν να διαλέξουν αν θέλουν να γίνουν βασιλιάδες ή αγγελιαφόροι βασιλιάδων. Όπως τα παιδιά θέλησαν όλοι να γίνουν αγγελιαφόροι. Γι' αυτό υπάρχουν μονάχα αγγελιαφόροι, που τρέχουν ολόγυρα στον κόσμο και, μιας που δεν υπάρχουν διόλου βασιλιάδες, φωνάζουν ο ένας στον άλλον τα ακατανόητα μηνύματά τους. Ευχαρίστως θα έδιναν ένα τέλος στην ελεεινή ζωή τους, αλλά δεν το τολμούν να παραβούν τον όρκο της υποταγής τους.





Σημείωση: Οι παραπάνω αφορισμοί έχουν επιλεγεί από τους ''Αφορισμούς" του Φ. Κάφκα, εκδ. Ερατώ, σε μετάφραση Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη. Ο πίνακας είναι του Αχιλλέα Δρούγκα (Σε αναζήτηση του Διονύσου). Το σκίτσο με την υπογραφή είναι από την ταινία "Kafka" (1991) του Στήβεν Σόντερμπεργκ με τον Τζέρεμυ Άιρονς στον ομώνυμο ρόλο.

Τετάρτη 25 Μαρτίου 2009

Rosa Rosae Rosae Rosam Rosa, o russa Rosa!

Μικρό αφιέρωμα για τα 90 χρόνια από το βίαιο θάνατό της

"Ο χαρακτήρας μιας γυναίκας δε φαίνεται εκεί που ο έρωτας ξεκινά αλλά εκεί που τελειώνει".

"Θα 'θελα να φωνάξω δυνατά πάνω απ' τους τοίχους: Προσέξτε, σας παρακαλώ, αυτήν την υπέροχη μέρα! Μην ξεχνάτε, ακόμα κι όταν είστε τόσο απασχολημένοι, να σηκώνετε το κεφάλι σας και να ρίχνετε μια ματιά στα πελώρια, ασημένια σύννεφα και στον ήρεμο γαλάζιο ωκεανό, όπου κολυμπάτε. Προσέξτε ακόμη τον αέρα, που είναι βαρύς από την ανάσα της ανθισμένης φλαμουριάς. Προσέξτε και τη λάμψη και το μεγαλείο αυτής της μέρας, γιατί αυτή η μέρα δε θα έρθει ποτέ πια ξανά".


"Αισθάνομαι μέσα σ' ολόκληρο τον κόσμο σα στο σπίτι μου, όπου υπάρχουν σύννεφα και πουλιά κι ανθρώπινα δάκρυα".




"Η ελευθερία νοείται πάντοτε ως ελευθερία γι' αυτόν που σκέφτεται διαφορετικά (Freiheit ist immer Freiheit der Andersdenkenden)".

"Αν η ελευθερία γίνει προνόμιο, παύει να είναι ελευθερία".


"Μόνον όποιος κινείται αισθάνεται τις αλυσίδες του".





"Η τάξη βασιλεύει στο Βερολίνο!"

"Ανόητοι δήμιοι! Η "τάξη" σας είναι χτισμένη πάνω στην άμμο. Η επανάσταση αύριο κιόλας θ' "ανυψωθεί ξανά με βροντές" και θα ανακοινώσει, σαλπίζοντας, στον τρόμο σας: Είμαι, ήμουν, θα είμαι".








"Οι μη καπιταλιστικές οικονομίες παρέχουν γόνιμο έδαφος στον καπιταλισμό. Το κεφάλαιο τρέφεται από τα απολειφάδια αυτών των οικονομιών και παρόλο που το μη καπιταλιστικό περιβάλλον τους του είναι απαραίτητο για τη συσσώρευσή του, τις αφομοιώνει, καταστρέφοντάς τες".

ή όπως το λέει ο Ζίγκμουντ Μπάουμαν εγκωμιάζοντας την επικαιρότητα της σκέψης της:
"Σαν τα παράσιτα τα οποία μπορούν να επιβιώσουν μόνον εφόσον ο οργανισμός επί του οποίου παρασιτούν (ο ξενιστής) παραμένει ζωντανός και παρέχει διατροφή, ο καπιταλισμός αναπαράγεται μέσω της κατάκτησης και της χώνευσης των προκαπιταλιστικών οικονομιών - αλλά η ζωτικότητα του ξενιστή τείνει να εξαντληθεί και να καταστραφεί στην πορεία, και μετά ο καπιταλισμός δεν μπορεί να αναπαράγει τις συνθήκες της δικής του ζωής. Αυτή ήταν 100 χρόνια πριν η ανακάλυψη της Ρόζας Λούξεμπουργκ. Σκέφτηκε ότι η εξάλειψη του καπιταλισμού θα συμβεί όταν η τελευταία προκαπιταλιστική οικονομία κατακτηθεί και "ανοιχθεί" στην εκμετάλλευση, ως αποτέλεσμα της ιμπεριαλιστικής/αποικιακής εξάπλωσης. Σήμερα γνωρίζουμε ότι η δύναμη του καπιταλισμού βρίσκεται στην εκπληκτική εφευρετικότητά του να ψάχνει και να βρίσκει νέα είδη ξενιστών, οποτεδήποτε τα προηγούμενα είδη που υπέστησαν εκμετάλλευση αδυνατίζουν ή εκλείπουν, όπως και στην επινοητικότητα και ταχύτητα με την οποία αναπροσαρμόζεται στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των καινούριων "βοσκοτόπων του". Η οικονομική κρίση των ημερών μας δεν σηματοδοτεί το τέλος του καπιταλισμού, μόνον την εξάντληση και την ερήμωση ενός πετυχημένου "βοσκότοπου". Η αναζήτηση ενός καινούριου θ' αρχίσει αμέσως... και οι ανακοινώσεις μιας ακόμη ανακάλυψης ενός αχαρτογράφητου νησιού (επιχειρηματική ευκαιρία) θα έλξουν πλήθη τυχοδιωκτών..."








Σημειώσεις: Η Ρόζα Λούξεμπουργκ δολοφονήθηκε στις 15 Ιανουαρίου 1919 στο Βερολίνο. Ο τίτλος της ανάρτησης είναι εμπνευσμένος από το τραγούδι του Ζακ Μπρελ, που κλίνει το όνομα Ρόζα (τριαντάφυλλο) στις 6 πτώσεις της λατινικής ενώ στην κλητική έχω βάλει το: Ω κόκκινη Ρόζα. Το κείμενο του Μπάουμαν είναι από συνέντευξή του στον Γ. Τριανταφύλλου (Ελευθεροτυπία 19/3/09). Οι "αφορισμοί" είναι αποσπασμένοι από διάφορα κείμενά της σε μετάφραση του Ναυτίλου, κυρίως από τα γερμανικά. Ο τελευταίος προέρχεται από το τρίτο και σημαντικότερο μέρος του βιβλίου της, "Η συσσώρευση του κεφαλαίου", του οποίου δυστυχώς κυκλοφορούν στα ελληνικά μόνο τα δύο πρώτα μέρη. Ιδιαίτερα ενδιαφέρον κείμενο για την επικαιρότητα της σκέψης της είναι το: "Rosa Luxemburg and the Global Violence of Capitalism" του Paul Le Blanc (προσβάσιμο από το διαδίκτυο).
Οι δυο πίνακες είναι έργα της May Stevens εμπνευσμένα από τη δράση της "κόκκινης" Ρόζας.

Κυριακή 8 Φεβρουαρίου 2009

Σοπενάουερ (1788-1860)




95
Όλοι μας βέβαια, όπως έλεγε ο Σίλλερ, έχουμε γεννηθεί στην Αρκαδία, δηλαδή βγαίνουμε στον κόσμο γεμάτοι αξιώσεις για ευτυχία και απόλαυση, κι ελπίζουμε ανοήτως ότι θα τις πραγματοποιήσουμε. Ωστόσο έρχεται, κατά κανόνα πολύ γρήγορα, η τύχη, μας αρπάζει χωρίς ιδιαίτερη ευγένεια από τον λαιμό και μας δίνει να καταλάβουμε ότι τίποτα δεν είναι δικό μας αλλά όλα δικά της, αφού έχει αδιαμφισβήτητα δικαιώματα όχι μόνο στην περιουσία και στα κτήματά μας, στη γυναίκα και στο παιδί μας αλλά ακόμη και στο χέρι και στο πόδι, στο μάτι και στο αυτί, ακόμη και στη μύτη μας καταμεσής του προσώπου...

21
Γενικά, θα έλεγε κανείς, ότι τα πρώτα σαράντα χρόνια της ζωής μας απαρτίζουν το κείμενο, τα επόμενα τριάντα το σχόλιο σε αυτό - σχόλιο που μόνον αυτό μας επιτρέπει να κατανοήσουμε σωστά το αληθινό νόημα και την αλληλουχία του κειμένου, κι ακόμη το ηθικό δίδαγμα και τα άλλα λεπτά σημεία του.

22
Όσο είμαστε νέοι νομίζουμε ότι τα γεγονότα και τα πρόσωπα, που θα αποβούν σημαντικά στη ζωή μας και θα επηρεάσουν την πορεία της, θα εμφανιστούν με ταμπούρλα και τρομπέτες. Στα γηρατειά ωστόσο, ανατρέχοντας προς τα πίσω, διαπιστώνουμε ότι όλα τους τρύπωσαν εντελώς αθόρυβα από την πίσω πόρτα και σχεδόν απαρατήρητα.

123
Είτε μουσική είναι ή φιλοσοφία, είτε ζωγραφική ή ποίηση - ένα έργο της μεγαλοφυίας δεν είναι κάτι προς χρήση. Ο χαρακτήρας του ανώφελου σημαδεύει τα έργα της μεγαλοφυίας: Είναι ο δικός τους τίτλος ευγενείας. Όλα τα υπόλοιπα ανθρώπινα έργα υπάρχουν για να διατηρούν ή να διευκολύνουν την ύπαρξή μας, όχι όμως κι αυτά για τα οποία μιλάμε εδώ. Αυτά είναι τα μόνα που υπάρχουν για χάρη του ίδιου του εαυτού τους, και με την έννοια αυτή πρέπει να τα θεωρήσουμε ως τον ανθό της ύπαρξης ή ως το καθαρό απόσταγμά της. Γι' αυτό κι ανασκιρτάει η καρδιά μας όταν τα απολαμβάνουμε: Με αυτά βγαίνουμε από τη βαρειά γήινη ατμόσφαιρα της ανάγκης.

97
Καμιά φορά πιστεύουμε ότι νοσταλγούμε έναν μακρινό τόπο, ενώ στην πραγματικότητα νοσταλγούμε μόνον τον χρόνο που ζήσαμε εκεί, τότε που ήμασταν πιο νέοι και πιο φρέσκοι. Έτσι λοιπόν μας ξεγελάει ο χρόνος: φορώντας τη μάσκα του χώρου. Αν ταξιδέψουμε ως εκεί, θα συνειδητοποιήσουμε την πλάνη μας.









Σημειώσεις:Ο πρώτος πίνακας είναι έργο του Nicolas Poussin με τίτλο "Et in Arcadia ego" (1630), που σημαίνει: (ακόμα) κι εγώ (ο θάνατος), βρίσκομαι στην Αρκαδία. Το πορτρέτο του νεαρού Σοπενάουερ (1815) είναι του Ludwig Sigismund Ruhl.
Οι αφορισμοί είναι από τις εκδόσεις Στιγμή σε μετάφραση Ν. Μ. Σκουτερόπουλου και Κλάους Μπέτσεν.

Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου 2008

Σαπφώ






Ἔρoς ...

ἀλγεσί δωρος ...

μυθοπλόκος ...













ὀ μέν γάρ κάλος , εἴς κάλος , ὄσσον ἴδην πέλει ,
ὀ δέ κἄγαθος αὔτικα και κάλος ἔσσεται

ο ωραίος όταν τον κοιτάς τότε φαντάζει ωραίος ,
μον' ο καλός ξανά αν τον δεις , ωραίος θα 'ναι πάντα





Ἔρoς ...

ὀ λυσιμέλης ...











εὖ μέν ἴδμεν οὐ δύνατον γένεσθαι λῷστ’ ὀν’ ἀνθρώπῳι ,
πέδεχην δ’ ἄρασθαι …
τα’ ἐξ’ ἀδοκήτω ...

όμως το ξέρω πως δε γίνεται ποτέ κανείς να ελπίζει
σ' ολάκερη την ευτυχία ,
ένα μικρό μερίδιο να προσδοκάει μονάχα ...
κει που δεν το περιμένει ...








Ἔρoς …

γλυκύπικρον

ἀμάχανον ὄρπετον …














οἱ μέν ἱππήων στρότον οἱ δέ πέσδων
οἱ δε νάων φαῖσ’ ἐπί γᾶν μέλαιναν
ἔμμεναι κάλλιστον , ἔγω δέ κῆν’ ὄττω τις ἔραται


για άλλους στρατός από πεζούς , ιππείς ή πλοία
λένε πως στη μαύρη γη μας έχει αξία
όμως εγώ : κείνο που πιο πολύ αγαπά ο καθένας







Ἔρoς ...
δ’ ἐτίναξε μοι φρένας ,

ὡς ἄνεμος
κατ’ ὄρος δρύσιν
ἐμπέτων












ὁ πλοῦτος ἄνευ ἀρέτας οὐκ ἀσίνης πάροικος
ἀ δ’ ἐξ’ ἀμφοτέρων κράσις δαιμονίαν ἄκραν ἔχει


πλούτος χωρίς την αρετή , συγκάτοικος κακός ,
μα και τα δυο μαζί , άκρα ευδαιμονία







ἀλλά


πᾶ ν τόλματον …













τό θναίσκην κάκον , οἱ θέοι γάρ οὔτω
κεκρίκαισι , θάνον κε γάρ


ο θάνατος κακός , έτσι το κρίναν οι θεοί
αλλιώς θα πέθαιναν κι οι ίδιοι











Σημειώσεις:Οι εικόνες είναι με τη σειρά:α)τοιχογραφία από την Πομπηία "η Ποιήτρια" , β)θραύσμα από αγγείο της κλασικής εποχής με τη Σαπφώ , γ)"Σαπφώ"του Charles Mengin -1877 δ)τοιχογραφία του Ραφαήλ από το Βατικανό με τη Σαπφώ , ε)" η Σαπφώ ξαπλώνει" του Charles Gleyre -1867 στ)"Αλκαίος και Σαπφώ"του Lawrence Alma-Tadema -1881 .

Μετάφραση:αλγεσίδωρος - που βάσανα μοιράζει , μυθοπλόκος - που παραμύθια πλάθει , λυσιμέλης -που σου παραλύει τα μέλη , γλυκύπικρον αμάχανον όρπετον-γλυκόπικρο ανίκητο θεριό ,έρος ετίναξέ μοι ... εμπέτων - σαν άνεμος μου τίναξε ο έρωτας το νου σαν άνεμος που σε βουνό βελανιδιές λυγάει , αλλά παν τόλματον-κι όμως όλα κανείς να τα τολμάει πρέπει . Οι μεταφράσεις είναι του Ελύτη (εκδ. Ίκαρος) , του Δάλλα (εκδ. Άγρα) και του Ναυτίλου .


Πέμπτη 6 Νοεμβρίου 2008

Φρειδερίκος Νίτσε





" Ο αφορισμός , το απόφθεγμα , είναι οι φόρμες της αιωνιότητας . Φιλοδοξία μου είναι να πω με δέκα προτάσεις αυτό που κάθε άλλος το λέει με ένα βιβλίο - αυτό που κάθε άλλος δεν το λέει με ένα βιβλίο ".













101
Ο κίνδυνος της γλώσσας για την πνευματική ελευθερία . Κάθε λέξη είναι μια προκατάληψη .

114
Οι λέξεις μας στέκονται εμπόδιο . Παντού όπου οι πανάρχαιοι άνθρωποι έπλαθαν μια λέξη , πίστευαν πως είχαν ανακαλύψει κάτι . Πόσο διαφορετική ήταν η αλήθεια ! Είχαν αγγίξει ένα πρόβλημα και πιστεύοντας ότι το έλυσαν όρθωναν ένα εμπόδιο στη λύση του . Τώρα για κάθε γνώση αναγκαστικά σκοντάφτει κανείς σε πέτρινες πεθαμένες λέξεις , κι επάνω εκεί μάλλον το πόδι σπάει παρά η λέξη .

143
Κηπουρός και κήπος . Από υγρές , συννεφιασμένες ημέρες , μοναξιά , λόγια ψυχρά που μας είπε κάποιος , τα συμπεράσματα φυτρώνουν σαν μανιτάρια : Ένα πρωί τα βλέπουμε μπροστά μας , δεν ξέρουμε πούθε φύτρωσαν και πώς μας κοιτούν έτσι παράξενα . Αλίμονο στον στοχαστή που δεν είναι ο κηπουρός αλλά μόνο το έδαφος των φυτών του !

151
Δάσκαλος και μαθητές . Στην ανθρωπιά ενός δασκάλου είναι και το να προειδοποιεί τους μαθητές του για τους κινδύνους που διατρέχουν από αυτόν .

178
Έσχατος σκεπτικισμός . Τι είναι , λοιπόν , τελικά οι αλήθειες του ανθρώπου ; - Είναι οι ακαταμάχητες πλάνες του .

179
Σε τι πιστεύεις ; - Σε τούτο : ότι τα βάρη όλων των πραγμάτων πρέπει να επαναπροσδιοριστούν .

187
Τη ζωή πρέπει να την αποχωρίζεται κανείς όπως αποχωρίστηκε ο Οδυσσέας τη Ναυσικά - μάλλον ευλογώντας την παρά ερωτευμένος .




Σημείωση:Η επιλογή των αφορισμών έγινε από το βιβλίο των εκδόσεων Στιγμή : Νίτσε , Στοχασμοί σε μετάφραση Ν.Μ.Σκουτερόπουλου . Ο πίνακας είναι το πορτρέτο του Νίτσε , από τον E. Munch.